• شماره تماس آکادمی موسیقی سرنا :    32263647-026      32253482-026
  • آدرس آموزشگاه موسیقی سرنا  :  کرج ، میدان شهدا ، روبروی بانک ملی ، جنب برج نوا  
  • شماره تماس آکادمی موسیقی سرنا :    32263647-026      32253482-026
  • آدرس آموزشگاه موسیقی سرنا  :  کرج ، میدان شهدا ، روبروی بانک ملی ، جنب برج نوا  
  • شماره تماس آکادمی موسیقی سرنا :    32263647-026      32253482-026

بزرگان موسیقی سنتی ایران

اینکه موسیقی ایرانی ماندگتر گشته و در یادها همیشه جای خود را حفظ خواهد کرد و مدیون بزرگان است که سالها رنج برده و سختی   کشیده اند و جاودانه خلق کنند و جاودان بمانند.
 اگر چه موسیقی دانان ایرانی آنچنان در دنیا چنان مشهور نمی باشند اما این بر ضعف انان نمی باشد. 
 شایددر دنیا  امروزه نام بتهون یا بخ یا بسیاری از بزرگان موسیقی و انچنان به خاطر سپرده است که حتی مردم نا آشنا به این هنر  و یا مردمی که دست به عصازندگی می کنند نیز انها را می شناسند اما هنر مندان چون : سماع حضوری، میرزا عبدالله و بسیاری بزرگان   دیگر را به زحمت به یا می آوردند.
 
بزرگان موسیقی سنتی ایران

بزرگان که رنج بردند خون دل خوردند تا اینکه امروز لذت ببرم است  زنواحی گذشتگان مان خلق  کردند موسیقی موسوم به موسیقی سنتی، اصیل و ماندگار  ایرانی پس چگونه میتوان از انها یاد نکرد که شاید یادی اگر چه مختصر از آنها به یاد ماهم بیاوردند که ایران دارای هنر مندان ارجمندی و در زمینه موسیقی می باشد که موسیقی ایرانی مدیون انها می باشند اما به علت جامع بودن این بحث شما به  معرفی هنر مندان نام آشنا میپردازم هنر مندان  دوره ی معاصر مورد مطالعه قرار می دهیم البته برای قدر دانی از بزرگان گذشته  تنها به آوردن نام انان بسنده می کنیم.  
1 – نشیط      2 – ابن محرز       3- حکم  الئادی          4 -  عمر الوادی   5- سائب خاتمی     6-یحیی  ملکی      7- ابراهیم  موصلی     8-  منصور  زلزل      9- اسحق  موصلی      10- زریاب      11- احمد بن  الطیف  البرخسی   12-  زکریای   رازی      13- ابن خردادبه          14 فارابی   15-  ابالفرج اصفهانی      16-  خوارزمی          17 رودکی       18- فرخی         19 -منوچهری          20-  ابوعلی سینا    21 صفی الدین   اوصوی      22- غبدالقادز    مراغی      و بسیاری    دیگر   از بزرگان   که از   آوردن  نام تک تک آنها معذورم .

از میان یازده پادشاه صفویه که مدت  242  سال حکومت کردند فقط شاه عباس کبیر به موسیقی التفاتی داشت و گویند خود نیز در نواختن ساز دست داشت. 

از موسیقی دانان  دوره ی صفویه این اسامی به دست ما رسیده است :  

میرزا  محمد کمانچه ای ، استاد شهسوار جهار تاری ، استاد سلطان محمد طبنبوره ای و استاد محمد چنگی و نیز رساله یحبت الروح را که در زمینه  موسیقی تدیون گشته و به زبان فارسی است، به دوران صفویه منسوب موسیقی دانند. 
پس  از دوره ی صفویه دورهای که به موسیقی توجه نشان داد، دوره ی قاجاریه بود، در زمان محمد شاه موسیقی ترقی بیشتر یافت و دو  گروه نوازنده  تشکیل  شد یکی زیر نظر استاد مینا و دیکری به سرپرستی استاد زهره. استاد مینا خود شاگرد استاد مهراب اصفهانی و استاد زهره شاگرد استاد رستم شیرازی بوده اند. 
 به هر حال موسیقی دانان دوره ی ناصری بزرگترین استادان موسیقی ایران بوده اند و موسیقی اصیل ایرانی که امروز در دست ماست از انان رسیده است.
 
بزرگان موسیقی ایران

نوازندگان کمانچه در دوره ی ناصر الدین شاه عبارتند  :

1. خوشنواز : نوازنده ی  بزرگی که گفت روگو بنو دوست قلی خان مییر الممالک در خاطرات چند از او یاد کرده اند. 
2. آقا مطلب : پد رنگ آقا محمد صادق خان سرو الملک موسیقی دان بزرک دوره ی ناصری  
3. اسمعیل خان : کمانچه کش بزرگی که پسرش حسین خان بهترین کمانچه کش دوره ی ناصری شد. 
4. میرزا رحیم :که در تعزیه شبیه خوانی هم می کرده و در کمانچه چیره دست بوده است.
5. علی رضا چنگی : از شاگردان جواد قزوینی بوده است و نیز نوازندگان دربار مضفر الدین شاه و محمد علی شاه .
6. جواد  قزوینی : از نوازندگان مجبوب در مورد توجه ناصرالدین شاه بوده که صدای خویش را بانوی دلپذیر کمانچه اش همذاهی می کرد.
7. میرزا غلامحسین :  پدر سماع حضور، نوازنده بزرگ سنتور و ضرب بوده که کمانچه مخصوصی هم اختراع کرد با سیم های و پیچ های زیاد و دسته ای بلند به همین ان را ایستاده مزندند و مجلس ارا نام نهادند  .
8. حسین خان اسمعیل  زاده : وی فرزند اسماعیل خان کمانچه کش و شاگرد عموی خود قلی خان بود. از شاگردان بزرگ او کسی که کمانچه  زده،  استاد حسین یاحقی است. سایرین که ویوسن مس زدند و شهرت یافته انداز این فزند:  رکن الدین خان ابوالحسن صبا رضا دیوانی ( برادر مرتضی محبوبی ) شهباز میر حکمی ( سیر ناصر همایون ) ابراهیم منصوری و بسیاری دیگر که ذکر نامشان باعث طولانی کلام است
 از نوازندگان تا و سه تار از این اشخاص نام برد:
(1) آقا علی اکبر: قدیم ترین نوازنده تار که در کتب از ابوالقسم برده شده ؟ آقا علی اکبر است. بگفته نواده اش جواد عبادی  فرزند شاه    ولی است. گفت دو گوبینو در کتاب سه سال در ایران او به عنوان هنر مند بزرگ جهان یاد کرده اند است گفته اند شبی از جفی همسایه ای ظاهر پرست سخت  رنجیده و حلول بوده است تار خود موسوم به قلندر را به دست گرفته روی بام خانه می رود به راز و نیاز ببا ساز می کند. صبح آن روز وی را در کنار ساز محبوش خفته ابدی  یابند  
(2) آقاغلامحسین : فرزند محمدرضا و برادر زادۀ آقا علی اکبراست که شاگرد عموی خود بوده است و پس از وی هنرمند بزرگ بشماریده است و در دربار ناصری طرف توجه و علاقۀ مخصوص شاه گردیده بود. پس از آقا علی اکبر زبر دست ترین نوازندۀ تار بود، چنانکه می گویند: به قدری مضراب تند و تیزا و سریع و متوالی بوده است، که از دور صدای آرشه، کمانچه رامی داده است.
(3) میرزاعبدالله : یکی از فرزندان استادعلی اکبر بود، میرزا عبدالله که موسیقی را با کوشش و زحمت آموخت و از جسارتهای استادان زمان خود دلخوش نبود، تصمیم گرفت که از این پس هر چه را که می شنود به خوبی فراگیرد و دستگاهها را کامل و بی نقص به ذهن بسپارد. آنچه و همت خستگی ناپذیر کسب کرده است، در طبق اخلاص گذارده و به شاگردان خود بیاموزد.
(4) آقاحسینقلی : وی نخست نزد برادر خود میرزا عبدالله که وپس پیش عمویش آقا غلا محسین به نواختن تار مشغول شد و آن قدر تمرین کرد تا استاد زمان خود گردید. عارف در دیوانش می نویسد : تار
تار هم بعد از میرزا علی حسینقلی چراغش تقریبا خاموش شد و با اینکه حال معمولی ترین آلات موسیقی ایرانی است، با بزرگترین استادان که قرنها لازم است که دست طبیعت پنجه ای بدان قدرت بوجود آورد از میان رفت، پنجه ای که هر وقت به حرکت در می آمد، قرار از کف و آرام از دل شنوندگان می ربود و مانند صورت بر دیوار، بی اختیار مجذوب سکوت می گردید.
(5) میرزا غلام رضای شیرازی : وی شاگرد میرزا حسینقلی بود و در محضر او مشق فرا می گرفت. استد تار بود و آنجنان ریز و نرم و پیوسته ساز می زد، که همه را مجذوب ساز خود می کرد. وی عموی استاد روحالله خالقی استاد بزرگ تار و سه تار بود.
(6) غلامحسین درویش: در سال 1251 ه.ش در خوانواده ای متوسط در تهران به دنیا آمد؛ پدرش اندکی با موسیقی آشنایی داشت، به همین دلیل فرزندش را به موزیک دارالفنون سپرد، غلام حسین به فرا گرفتن خط موسیقی و نواختن شیپور و طبل کوچک مشغول شد درویش خان پس از کمی آشنایی، به مجلس درس اقا حسینقلی راه یافت ، وسمت شاگردی آن استاد را پذیرفت و مشغول نواختن تار شد و بعد از سالها تمرین و ممارست، در نواختن این سازها مهارت یافت و بهترین شاگرد استاد بشمار آمد.بعد از آن درویش خان نوازندۀ مشهور شعاع السلطنه- پسر مظفردین شاه- شد و به خوبی از عهدۀ این کاربر آمد. درویش تار و سه تار، هر دو را نیک می نواخت، مضراب و ناخنش، ریز و نرم و خوش آهنگ بود، قبل از او، تار پنج سیم داشت؛ دو سیم سفید، دوسیم زرد و یک سیم بم. درویش هم یک سیم سفید بین زرد و بم اضافه کرد و آنرا "شش سیم" و این کار را از سه تار که دارای آن سیم بود تقلید کرده بود و به این ترتیب بر صدای تا، بیافزود و از لحاظ کوک های مختلف ایجاد تنوع جدیدی کرد.
(7) سنتورخان (محمدحسن یا حسن خان) : از نوازندگان هنرمند اوایل دوران ناصری است و در تاریخ موسیقی ایران نخستبن استاد سنتوری است که از او نام برده شده. «کنت دوگبینو» نیز در کتاب «سه سال در ایران» از مقام شامخ هنری او تجلیل کرده است.
(8) محمدصادق خان (سرورالملک) : در دبار ناصری نوازندۀ زبر دستی بشمار می رفته است و اولین موسیقی دانی است که لقب گرفته، «سرورالملک» شده است. او را «رییس» هم می گویند، زیرا سمت نوازندگان دربار و نقاره خانه را داشته است.
وی فرزند «مطلب خان» کمانچه کش است که نخست پیش پدر به نواختن کمانچه مشغول شد و سپس معلومات خود را نزد سنتور خان تکمیل نمود و نوازندۀ زبردستی شد.
(9) سماع حضور : حبیب سماع حضور ابتدا پای استادش سرورالملک ضرب می گرفت. بعد نواختن سنتور رازاوی فرا گرفت و به مقام استادی رسید. سماع حضور در صفای باطن و خلوص نیت کم نظیر بود و ساز را وسیۀ عبادت می دانست و با ان به راز و نیاز به درگاه معبود بی نیاز می پرداخت. به همین جهت بی وضو دست به ساز نمی برد.
علی اکبرشاهی : علی اکبرشاهی معروف به «میرزاعلی اکبرآبدارخانه» شاگرد دیگر محمد صادق خان بود.لقب آبدارخانه زمانی به او داده شد که در نتیجۀ اختلافات بین ظل السلطان و نایب الساطنه بر سر تصاحب او، به ابدارخانۀ شاهی پناهنده شد. از میرزا علی اکبر صفحه ای به یادگارمانده است.
(10) سلیمان اصفهانی: سلف نایب اسدالله و مثل او استاد بزگ و کم نظیریی بوده است.
(11 )اباهیم آقاباشی: استادنی نایب اسدالله و خوانندۀ توانایی هم بو ده است.
(12) قلی خان: در تعزیه ها شبیه خوان بوده و نی می نواخته است.
(13)نایب اسدالله: نی زن بسیار ماهری بود. با آن ساز ساده که چند سوراخ بیشتر نداشت و مانند آلات بادی امروز دارای ساختمان منظم و کلیدهای متعدد نبود، تمام اصواتی را که اراده می کرد از نی بیرون می آورد. استادان او را در فن خود با استادانی چون سماع حضور و آقا حسینقلی در یک ردیف گذارده اند.
(14)شاه یدی: نام اصلی وی یدالله میرزا بود و دوستانش شاهزاده یدی صدایش می کردندکه رفته رفته به شاه یدی تبدیل شد. ابتدا «قره نی» می زد، ولی پس از مدتی این ساز را کنار گذاشت و به نواختن نی هفت بند پرداخت که بسیار هم خوب می نواخت.
(15)اکبرفلوتی: فلوت را در شعبۀ موزیک دارالفنون فرا گرفت، سپس در نواختن موسیقی ایرانی با این ساز مهارت کامل یافت. از اکبرخان صفحاتی نیزبه جامانده است.
(16) درویش حسن: یکی از قدیمی ترین خوانندگان است که از او نام برده شده، وی شاگردان زیادی را تربیت کرده، از جمله: میرزا حسن خاکی بزرگ، میرزا ابراهیم خاکی کوچک، رحیم زری بافت، رحیم خواجویی،ابراهیم آقا باشی.
(17) شیخ محمود خزانه: از خوانندگان کم نظیر عهد ناصری بود. هنرمندی بی نیاز و کم نظیر بود که هنرخود را به پول نمی فروخت می گویند وقتی ناصرالدین شاه با شنیدن صدایش یک نعلبکی پر از طلا می فرستد ولی او بیش از یک سکه بر نمی دارد و ما بقی را پس می فرستد.
(18) سیدعبدالرحیم اصفهانی : استاد طاهرزاده بود ولی آن طور که خود طاهرزاده گفته، از حسادت حاضر نشدبه طور رسمی به طاهرزاده تعلیم دهد و طاهرزاده سخت مشتاق شاگردی او بود،در جلساتی که دوستانش ترتیب می دادند از پشت پرده یا پشت در نغمه هایی را که عبدالرحیم می خواند، می گرفت و به خاطر می سپرد.
(19) آقاجان اول: وی تصنیف خان و ضرب گیر ماهری بوده است.
(20) حبیب سماع حظور: استاد بزرگ سنتور که ابتدا ضرب گیر سرورالملک بوده، در خواندن تصنیف و آهنگ های ضربی نیز استاد بود. سماع حظور شاگردانی چون آقاجان دوموحاجی خان و محمدتقی خان تربیت کرد.
(21) آقاجان دوم: که تصنیف خان و ضرب گیر بی نظیر عهد ناصری بوده است.
(22) رضاروانبخش: شاگرد پدرش بود. در تصنیف و ضرب هر دو استاد بود. متأسفانه در جوانی در گذشت.
(23) حاجی خان (معروف به عین الدوله) : فرزند آقا جان اول و شاگرد اوست. استاد کم نظیر تصنیف و ضرب بوده و به گفتۀ درویش خان حکم «مترونم» ارکستر را داشته است.
(24) بالاخان: از شاگردان آقاجان دوم و پدر مرتضی نی داوود است.
(25) حاجی احمد کاشی: ضرب گیر هم دورۀ میرزاعبدالله و آقا حسینقلی بوده، سازد و استاد را همراهی می کرده است.
(26) عیسی آقاباشی: شاگرد ابراهیم آقاباشی، خواننده و نی زن معروف بود. هم درخواندن تصنیف و هم در آواز مهارت داشت و بر دستگاها مسلط و در ضرب استادی کم نظیر بود.